กองป้องกันการบาดเจ็บ
Responsive image

[FP] Fall Facts

ข้อเท็จจริงการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ: กว่า 1 ใน 3 ของผู้สูงอายุหกล้มทุกปี และผู้ที่เคยหกล้มมีความเสี่ยงหกล้มซ้ำเพิ่มขึ้น

Fall Facts
การพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ

กว่า 1 ใน 3 ของผู้สูงอายุหกล้มทุกปี โดยหลายคนไม่ได้แจ้งแพทย์หรือเข้ารับการรักษา
และผู้ที่เคยหกล้มมีความเสี่ยงหกล้มซ้ำเพิ่มขึ้น

ข้อเท็จจริงสำคัญ

  • กว่า 1 ใน 3 ของผู้สูงอายุหกล้มทุกปี
  • ในปี 2567 มีผู้สูงอายุเข้าพักรับการรักษาในโรงพยาบาลจากการพลัดตกหกล้มราว 80,000 คน
  • ผู้สูงอายุกระดูกสะโพกหักกว่า 29,000 รายต่อปี โดยการหกล้มเป็นสาเหตุสำคัญ
  • เกือบร้อยละ 20 ของผู้ล้มแล้วกระดูกสะโพกหัก จะมีโอกาสเสียชีวิตภายใน 1 ปี
  • ปี 2567 พบว่า อัตราเสียชีวิตจากการพลัดตกหกล้มกว่า 11 คนต่อประชากรผู้สูงอายุแสนคน

ปัจจัยเสี่ยง

  • ปัจจัยเสี่ยงภายในบุคคล (Intrinsic Risk Factors)
    • โรคเรื้อรังและการใช้ยา: ภาวะเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังร่วมกับการใช้ยาที่มีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง การทรงตัว ความดันโลหิต หรือระดับความรู้สึกตัว (เช่น ยานอนหลับ ยาทางจิตเวช ยาลดความดันโลหิต) โดยเฉพาะ ภาวะการใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน (Polypharmacy)
    • ความเสื่อมถอยของร่างกายและกล้ามเนื้อ: พฤติกรรมเนือยนิ่งและการมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ (Physical Inactivity) ส่งผลให้เกิดภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย (Sarcopenia) ความแข็งแรงของกระดูกและการทรงตัวลดลง
    • ภาวะโภชนาการและระบบประสาทรับรู้: ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition), ภาวะบกพร่องทางการมองเห็น (Visual Impairment), ความบกพร่องด้านการรับรู้และการตัดสินใจ (Cognitive Impairment), ภาวะบกพร่องด้านการควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัว (Gait and Balance Impairment) รวมถึงปัญหาสุขภาพเท้าและนิ้วเท้า ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม
  • ปัจจัยเสี่ยงภายนอกบุคคลและสภาพแวดล้อม (Extrinsic & Environmental Risk Factors)
    • สภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกในบ้าน: สภาพกายภาพของที่อยู่อาศัยที่ไม่ปลอดภัย ได้แก่ พื้นเปียกลื่น, พื้นต่างระดับ ธรณีประตูสูง, สิ่งกีดขวางทางเดิน, ห้องน้ำที่ขาดราวเกาะยึด (Grab Bars), การไม่มีเก้าอี้นั่งอาบน้ำ และความสว่างของแสงไฟไม่เพียงพอ
    • กายอุปกรณ์และเครื่องแต่งกาย: การสวมใส่เครื่องแต่งกายและรองเท้าที่ไม่ปลอดภัย เช่น รองเท้าพื้นลื่น รองเท้าไม่กระชับ หรือเสื้อผ้าที่ยาวเทอะทะ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการสะดุดไถลล้ม

เมื่อหกล้มแล้วควรทำอย่างไร

  • ตั้งสติและประเมินอาการก่อนลุก: ห้ามรีบพยุงตัวลุกทันที ให้สำรวจความเจ็บปวดและอาการหน้ามืด เพื่อป้องกันกระดูกที่อาจร้าวหรือหักเคลื่อนตัว ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน โทร 1669
  • แจ้งผู้ดูแล บุคลากรสาธารณสุข และพบแพทย์ทันที: เพื่อประเมินและตรวจคัดกรองบาดเจ็บแฝงที่อาจไม่แสดงอาการทันที เช่น เลือดออกในสมอง กระดูกหัก หรือบาดเจ็บข้อต่อ
  • ค้นหาสาเหตุป้องกันล้มซ้ำ: ร่วมกับแพทย์วิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยง (เช่น ยาที่กิน ท่าทางการเดิน หรือจุดเสี่ยงในบ้าน) เพื่อแก้ไขไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ
  • ฟื้นฟูการเคลื่อนไหวอย่างเหมาะสม: อย่าหยุดเดินเพราะความกลัวล้มซ้ำ (Fear of Falling) เพราะการนอนซมจะทำให้มวลกล้ามเนื้อและกระดูกฝ่อลีบ การทรงตัวยิ่งแย่ลง ควรฝึกกายภาพตามคำแนะนำของแพทย์
แหล่งข้อมูล: HDC กระทรวงสาธารณสุข, ค่ารักษาพยาบาล (ราชการ, ประกันสังคม, บัตรทอง), การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 (พ.ศ. 2566–2567) และกองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค

ข่าวสารอื่นๆ