สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา กรมควบคุมโรค เตือนประชาชนในช่วงที่มีฝนตกต่อเนื่องและหลายพื้นที่ประสบปัญหาน้ำท่วม น้ำท่วมขัง หรือดินโคลนเปียกชื้น ให้ระมัดระวังโรคเมลิออยโดสิส หรือ “โรคไข้ดิน” ซึ่งเกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่พบได้ในดินและน้ำ เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านทางบาดแผลหรือผิวหนังที่สัมผัสดินและน้ำปนเปื้อนเชื้อ การสูดดมละอองฝุ่นดินที่มีเชื้อ รวมถึงการดื่มน้ำหรือรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อ หากติดเชื้ออาจมีอาการรุนแรงและเสียชีวิตได้
จากข้อมูลระบบ Digital Disease Surveillance (DDS) กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค สถานการณ์โรคเมลิออยโดสิส ในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 9 นครชัยบุรินทร์ ปี พ.ศ.2569 ข้อมูลระหว่างวันที่ 1 มกราคม–17 ตุลาคม 2569 พบผู้ป่วย 538 ราย เสียชีวิต 40 ราย โดยจังหวัดบุรีรัมย์มีอัตราป่วยสูงสุด รองลงมาคือจังหวัดสุรินทร์ นครราชสีมา และชัยภูมิ ตามลำดับ พบมากที่สุดในกลุ่มอายุ 65 ปีขึ้นไป รองลงมาคือ กลุ่มอายุ 55 - 64 ปี และ 45 - 54 ปี ตามลำดับ ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าโรคไข้ดินเป็นโรคที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในช่วงที่มีฝนตกต่อเนื่องและน้ำท่วมขัง
นายแพทย์สายลักษณ์ พิมพ์เกาะ ผู้อำนวยการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา กล่าวว่า ในช่วงที่มีฝนตกต่อเนื่องและน้ำท่วม ประชาชนมีโอกาสสัมผัสดิน น้ำ และโคลนมากขึ้น ทั้งจากการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ต้องลงนา เก็บเกี่ยวผลผลิต และทำความสะอาดบ้านเรือนหลังน้ำลด ซึ่งหลีกเลี่ยงดินและน้ำได้ยาก จึงขอให้ป้องกันตัวเองทุกครั้ง โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคปอดเรื้อรัง โรคธาลัสซีเมีย ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ดื่มสุราเป็นประจำ และผู้ที่ต้องสัมผัสดินหรือน้ำเป็นประจำ ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสดินและน้ำโดยตรงหรือสวมอุปกรณ์ป้องกันร่างกายเป็นประจำ
เน้นย้ำ 4 วิธีปลอดภัยจากโรคไข้ดิน ดังนี้
1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสดินและน้ำโดยตรง โดยเฉพาะบริเวณที่มีน้ำท่วมขังหรือดินโคลน หากจำเป็นต้องสัมผัสดินหรือน้ำ ควรสวมอุปกรณ์ป้องกัน ได้แก่ รองเท้าบูท ถุงมือยาง กางเกงขายาว หรือชุดลุยน้ำที่เหมาะสม เพื่อป้องกันไม่ให้ผิวหนังสัมผัสกับดินและน้ำโดยตรง หากมีบาดแผลควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสดินและน้ำจนกว่าแผลจะหายสนิท
2. หลังสัมผัสดินหรือน้ำ ต้องทำความสะอาดร่างกายและดูแลบาดแผลทันที โดยเฉพาะเกษตรกรและผู้ที่ต้องสัมผัสดินหรือน้ำเป็นประจำ ควรรีบอาบน้ำและฟอกสบู่ให้สะอาดหลังทำกิจกรรม หากมีบาดแผลควรทำความสะอาดและปิดแผลโดยใช้พลาสเตอร์กันน้ำ หลีกเลี่ยงการใช้ดินหรือสมุนไพรพอกแผล และไม่ควรปล่อยให้บาดแผลสัมผัสดินหรือน้ำที่อาจปนเปื้อนเชื้อจนกว่าแผลจะหาย
3. ดื่มน้ำสะอาด หากต้องดื่มน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น น้ำบาดาลหรือน้ำฝน ควรต้มน้ำให้เดือดก่อนนำมาบริโภค และควรเลือกดื่มน้ำ ที่สะอาดได้มาตรฐาน รวมถึงรับประทานอาหารที่ปรุงสุกและใช้น้ำสะอาดในการเตรียมอาหาร เพื่อลดความเสี่ยงจากการรับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย
4. รักษาสุขภาพให้แข็งแรง ดูแลสุขภาพและควบคุมโรคประจำตัวอย่างต่อเนื่อง ลดพฤติกรรมเสี่ยง ที่ทำลายสุขภาพ เช่น การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หนักและการสูบบุหรี่ โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ควรดูแลตนเองเป็นพิเศษ หลีกเลี่ยงการสัมผัสดินและน้ำโดยไม่จำเป็น และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
นายแพทย์สายลักษณ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ประชาชนควรสังเกตอาการผิดปกติของตนเอง หากมีไข้สูงต่อเนื่องตั้งแต่ 2 วันขึ้นไป โดยเฉพาะหลังสัมผัสดิน น้ำ หรือโคลน ควรรีบไปพบแพทย์และแจ้งประวัติการสัมผัสเสี่ยงให้แพทย์ทราบ รวมถึงหากมีอาการไอ หายใจหอบเหนื่อย หรือมีฝีหนองตามผิวหนัง ควรรีบพบแพทย์ ไม่ควรซื้อยามารับประทานเอง เนื่องจากโรคไข้ดินอาจมีอาการรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็วมีความสำคัญต่อการลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อน
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา ขอให้ประชาชนในพื้นที่ที่มีฝนตกต่อเนื่องและน้ำท่วมขัง รวมถึงเกษตรกรที่ต้องสัมผัสดินและน้ำเป็นประจำ หากมีไข้หรืออาการผิดปกติหลังสัมผัสดินหรือน้ำ อย่าชะล่าใจควรรีบพบแพทย์ทันที ประชาชนสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422
ดาวน์โหลดเอกสารเพิ่มเติม : เอกสาร